ຄວາມຂັດແຍ່ງກັບສົນທິສັນຍາແວຣຊາຍ ຫນື່ງໃນມູນເຫດແຫ່ງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ສອງ

ສົນທິສັນຍາແວຣຊາຍ ຄືສົນທິສັນຍາສັນຕິພາບລະຫວ່າງຝ່າຍສຳພັນທະມິດ ແລະເຢຍລະມັນໃນຊ່ວງສົງຄາມໂລກຄັ້ງທີ່ຫນື່ງ ໂດຍຈັດຂື້ນໃນວັນທີ່ 28 ມິຖຸນາ 1919 ສົນທິສັນຍາດັ່ງກ່າວໄດ້ກຳນົດໃຫ້ເຢຍລະມັນຕ້ອງເປັນຝ່າຍຍິນຍອມຮັບຜິດໃນຖານະຜູ້ກໍ່ສົງຄາມແຕ່ພຽງຜູ້ດຽວ ແລະຕ້ອງຊົດໃຊ້ຄ່າເສຍຫາຍເປັນຈຳນວນມະຫາສານ

ສົນທິສັນຍາແວຣຊາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກກັນໃນຖານະສົນທິສັນຍາທີ່ເອົາລັດເອົາປຽບເຢຍລະມັນຢ່າງຍິ່ງ ໂດຍສະເພາະຝ່າຍຝຣັ່ງທີ່ຕ້ອງສູນເສຍທະຫານໄປກວ່າ 1,5 ລ້ານຄົນໃນແນວຮົບດ້ານຕາເວັນຕົກ ລວມເຖິງປະຊາຊົນອີກ 40.000 ຄົນ ນາຍົກລັດຖະມົນຕີຂອງຝຣັ່ງ ຈອຈ ຄລູມອງໂຊ ຕ້ອງການລ້າງແຄ້ນເຢຍລະມັນທີ່ສ້າງຄວາມເສຍຫາຍໃນຊີວິດ ແລະຊັບສິນຂອງຊາວຝຣັ່ງ ຈື່ງທຳການບີບບັງຄັບໃຫ້ເຢຍລະມັນຍິນຍອມໃນສົນທິສັນຍາທີ່ເອົາລັດເອົາປຽບເຊັ່ນນີ້ເພື່ອຫວັງໃຫ້ເຢຍລະມັນອ່ອນແອທັງໃນທາງເສດຖະກິດ ການທະຫານ ແລະການເມືອງ ຈົນບໍ່ມີໂອກາດຄິດຮຸກຮານຫລືຕໍ່ຕ້ານຝຣັ່ງອີກຕໍ່ໄປ ແລະຍັງເປັນການລ້າງແຄ້ນຈາກສົນທິສັນຍາແຟຣງເຟິຣຕທີ່ເຄີຍເຮັດໄວ້ກັບເຢຍລະມັນເມື່ອປີ 1871 ທີ່ກ່າວໄດ້ວ່າເຢຍລະມັນເອງກໍ່ເອົາລັດເອົາປຽບຝຣັ່ງບໍ່ຫນ້ອຍເຊັ່ນກັນ

ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ ເກີດຄວາມຂັດແຍ່ງລະຫວ່າງກຸ່ມປະເທດມະຫາອຳນາດຝ່າຍສຳພັນທະມິດຢ່າງ ອັງກິດ ຝຣັ່ງ ແລະອາເມຣິກາ ໂດຍຝຣັ່ງເປັນໂຕຕັ້ງໂຕຕີໃນການເອົາລັດເອົາປຽບເຢຍລະມັນ ສ່ວນຂໍ້ສະເຫນີຂອງອັງກິດນັ້ນມີຄວາມຢືດຫຍຸ່ນກວ່າ ເພາະຍັງຕ້ອງການເຮັດການຄ້າຂາຍກັບເຢຍລະມັນໃນອານາຄົດ ສ່ວນອາເມຣິກາມີທ່າທີປະນີປະນອມຕ້ອງການໃຫ້ສົງຄາມຢຸດຕິລົງໂດຍບໍ່ມີຜູ້ແພ້ຊະນະ

ໃນທ້າຍທີ່ສຸດ ເຢຍລະມັນກໍ່ຕ້ອງຍິນຍອມຕົກລົງໃນສົນທິສັນຍາຄັ້ງນີ້ ດ້ວຍຂໍ້ຕົກລົງຂອງສົນທິສັນຍາແວຣຊາຍ ເຮັດໃຫ້ແຄ້ວນໄຣນແລນກາຍເປັນເຂດປອດທະຫານ ກອງທັບເຢຍລະມັນຕ້ອງຖືກຈຳກັດທະຫານເຫລືອພຽງ 100.000 ຄົນ ຫ້າມຜະລິດອາວຸດຫລືນຳເຂົ້າ ແລະສົ່ງອອກອາວຸດ ແລະກອງທັບເຮືອຂອງເຢຍລະມັນກໍ່ຍັງຖືກຈຳກັດຂະຫນາດໃຫ້ນ້ອຍລົງ ແລະຫ້າມມີເຮືອດຳນ້ຳໂດຍເດັດຂາດ ແລະຕ້ອງຍອມສູນເສຍດິນແດນອານານິຄົມທັງຫມົດ ແລະດິນແດນບາງສ່ວນໃນແຜ່ນດິນແມ່ໂດຍສະເພາະດິນແດນຣັດເຊຍຕາເວັນຕົກ ທີ່ຕໍ່ມາກາຍເປັນສາທາລະນະລັດໂປແລນທີ່ສອງ

ແນ່ນອນວ່າເງື່ອນໄຂເຫຼົ່ານີ້ເປັນການເອົາລັດເອົາປຽບເຢຍລະມັນເປັນຢ່າງຫລາຍ ໃນພາຍຫລັງ ນາຍທະຫານຂອງຝຣັ່ງເບີ່ງວ່າສົນທິສັນຍາດັ່ງກ່າວໃຫ້ຄວາມເມດຕາເຢຍລະມັນຫລາຍເກີນໄປ ນີ້ບໍ່ແມ່ນສົນທິສັນຍາສະຫງົບເສິກ ແຕ່ເປັນສົນທິສັນຍາພັກຮົບທີ່ມີອາຍຸພຽງ 20 ປີ ສ່ວນອາເມຣິກາໄດ້ປະຕິເສດການອະນຸມັດສົນທິສັນຍາດັ່ງກ່າວ ໂດຍເບິ່ງວ່າສົນທິສັນຍາສະບັບນີ້ຈະນຳມາສູ່ສົງຄາມໂລກຄັ້ງໃຫ່ມໃນອານາຄົດ